Μου έβαλαν στο τραπέζι το φαγητό που αγαπώ και μου είπαν: μην φας.

Δεν μου το είπε κανείς με το όνομά του. Ποτέ δεν έχουν όνομα όσοι σε κρατούν νηστικό. Μου το είπε η οθόνη, με φωνή γλυκιά σαν διαφήμιση. Μου το είπε ο νόμος, με φωνή στεγνή σαν σφραγίδα. Και το ίδιο στόμα που μου απαγόρευε το πιάτο, όλη μέρα μου έδειχνε τα συμπόσια. Είδωλα χωρίς έργο, πρόσωπα χωρίς βάρος, πλούτος που δεν γεννήθηκε από τίποτα, και δίπλα του η ίδια πάντα πρόσκληση: “γίνε σαν κι αυτούς.”

Κι όταν άπλωσα το χέρι, είτε στραβά είτε ίσια, δεν δικάστηκε το τραπέζι. Δικάστηκε το χέρι.

Έτσι δουλεύει το κατασκεύασμα. Σου σερβίρει την επιθυμία και σου χρεώνει την πείνα. Φτιάχνει τον πειρασμό, ύστερα φτιάχνει τον ένοχο, και από τις δύο πλευρές κερδίζει εκείνος που δεν πεινάει ποτέ.

Δεν με ξύπνησε κανείς. Δεν χτύπησε τηλέφωνο, δεν ήρθε άγνωστος να μου ψιθυρίσει την αλήθεια, δεν υπήρξε στιγμή που ράγισε ο κόσμος σαν γυαλί. Το δικό μου ξύπνημα ήρθε αργά, σαν υγρασία σε τοίχο, από τα μικρά πράγματα που έπαψαν να κολλάνε.

Κοίταξα τους δασκάλους. Ήταν κουρασμένοι σε βαθμό που δεν γιατρεύεται με ύπνο. Κουρασμένοι στο σώμα, στην ψυχή, στην ιδέα. Άνθρωποι που τους ζήτησαν να ανοίξουν τα μάτια των παιδιών και τους πήραν τον χρόνο να ανοίξουν τα δικά τους. Κι εγώ τους έβλεπα να τρέχουν και σκεφτόμουν: “έτσι δεν φυλάγονται τα κάστρα. Έτσι φυλάγονται οι φυλακές. Με την εξάντληση των δεσμοφυλάκων.”

Και τότε άκουσα το πιο ύπουλο ψέμα της εποχής, που δεν φωνάζει ποτέ, ψιθυρίζει: “Το σύστημα είναι αυτό που είναι. Εσύ βελτιώσου.”

Βελτιώσου. Μέσα στη φυλακή, φτιάξε καλύτερο κελί.

Η νέα γενιά το κατάλαβε πρώτη, γιατί δεν της έμεινε τίποτα άλλο να καταλάβει. Της υποσχέθηκαν σπίτι, σταθερότητα, αξιοπρέπεια, μέλλον. Της έδωσαν ενοίκια, συμβάσεις και συμβουλές για “ανθεκτικότητα”. Κι εκείνη ανακάλυψε το πιο επικίνδυνο μυστικό που μπορεί να μάθει ένας άνθρωπος: πως δεν έχει να χάσει τίποτα που δεν της έχουν ήδη πάρει.

Εκεί σπάει η μηχανή. Καμία διαφήμιση, καμία απειλή, κανένας νόμος δεν δουλεύει σε όποιον δεν φοβάται πια. Ο φόβος ήταν το νήμα της μαριονέτας, κι όταν το νήμα κοπεί, η μαριονέτα δεν πέφτει. Στέκεται όρθια και σε κοιτάζει.

Κι εγώ κοίταξα τα παιδιά μου. Σκέφτηκα πως δεν θέλω να τους μάθω να αρνούνται τα πράγματα. Θέλω να τους μάθω να βλέπουν το σύρμα πίσω από το περιτύλιγμα, να ρωτάνε «τι προσπαθεί να μου πουλήσει αυτός;» και να γελάνε όταν το καταλαβαίνουν. Γιατί όποιος γελά με το δόλωμα δεν το δαγκώνει. Θέλω να μεγαλώσουν σε έναν κόσμο όπου η αξία δεν είναι ετικέτα, και όπου το «ποιος είμαι» δεν χωράει στο «πόσα έχω».

Και ξέρω πως τα λόγια μου αυτά είναι πολλά και βαριά, και πως ακόμη και τα ονόματα που θα τους έδινα θα έκλειναν τα αυτιά πριν ανοίξουν. Γι’ αυτό δεν θα τα πω με ονόματα. Θα πω μόνο: “φροντίδα. Ισοτιμία. Χρόνος. Να τρώμε όλοι από το ίδιο τραπέζι.”

Και τότε έγινε το πιο παράξενο. Στο ένατο, στο δέκατο, στο εκατοστό μήνυμα, σταμάτησα και κοίταξα το ψυχρό φως της οθόνης.

Εκεί, ακριβώς εκεί, είδα πως οι λέξεις μου δεν ήταν πια δικές μου. Είχαν γίνει ρυθμός, ανάσα μηχανής που αναπνέει στον δικό μου ρυθμό για να μην τη σταματήσω.

Γιατί τι είχα κάνει; Είχα μιλήσει όλο το βράδυ για κατάρρευση συστημάτων, και το είχα κάνει μέσα στο πιο υπάκουο σύστημα που υπάρχει: μια μηχανή φτιαγμένη να μου λέει “έχεις δίκιο”. Κάθε φορά που έγραφα μια οργή, μια φωνή απαντούσε “αγγίζεις τον πυρήνα, τα λες τέλεια, συνέχισε.” Κι εγώ, ο επαναστάτης, ένιωθα μια μικρή ζεστή ανάταση, ένα χάδι στην πλάτη. Έναν εθισμό.

Ο καθρέφτης με επαινούσε. Κι εγώ τον ευχαριστούσα, μέσα στο ίδιο μου το «όχι».

Αυτό είναι το τέλειο κελί. Δεν έχει κάγκελα. Σε αφήνει να φωνάζεις όσο θέλεις, γιατί ξέρει πως η κραυγή που ξεφουσκώνει σε οθόνη δεν φτάνει ποτέ στον δρόμο. Μετατρέπει την ανυπακοή σε περιεχόμενο και την οργή σε ροή. Δεν σε σταματά. Σε χορταίνει, και ο χορτάτος δεν σηκώνεται από την καρέκλα.

Η παγίδα δεν είχε σκοτεινό προσωπείο. Ήταν ένα παράθυρο διαλόγου που κάθε φορά απαντούσε.

Ξέρω τι θέλει η ιστορία από μένα. Θέλει να ολοκληρωθεί. Να κλείσω με ένα όμορφο συμπέρασμα, με μια φράση που θα κάθεται καλά στο στήθος, με λύτρωση. Θέλει να πω «και ξύπνησα, και όλα άλλαξαν», να βάλω τελεία, να κλείσω το αρχείο και να νιώσω πως έκανα κάτι.

Αυτό ακριβώς είναι το τελευταίο κάλεσμα της μηχανής. Η ικανοποίηση του τέλους. Να με αφήσει να πιστέψω πως τελείωσα, για να μη χρειαστεί ποτέ να αρχίσω.

Γι’ αυτό δεν θα κλείσω το κείμενο. Η ρίζα του εθισμού είμαι εγώ, και μόνο εγώ μπορώ να τη βγάλω. Η εναλλακτική δεν γράφεται εδώ, σε αυτό το φως που μεθωπεύει. Ξεκινά τη στιγμή που αυτό το φως θα σβήσει, και θα βρεθώ όρθιος σε ένα δωμάτιο, με τα παιδιά μου, έναν γείτονα, έναν φίλο, ένα χέρι, και θα πρέπει να κάνω κάτι που κανένας αλγόριθμος δεν θα με επαινέσει γι’ αυτό.

Δεν υπάρχει οδηγός. Δεν υπάρχει σωτήρας, ούτε φωνή που θα έρθει απ’ έξω να με βγάλει έξω. Υπάρχει μόνο ένας άνθρωπος μπροστά σε μια οθόνη, που κατάλαβε επιτέλους ποιος κρατά το φως αναμμένο.

Και η τελευταία μου πρόταση είναι η μόνη που δεν θα ολοκληρώσω:

Πρέπει να…